آزمایش سیفلیس، روش های تشخیص VDRL و راه های انتقال

تصور کنید یک زخم کوچک و بدون درد روی بدن‌تان ظاهر شود، چند روز بعد خودش خوب شود و شما فکر کنید «هیچی نبوده»… اما همین زخم می‌تواند شروع سیفلیس باشد.

در پاسخ به سوال سیفلیس چیست باید بگوییم بیماری است که توسط یک باکتری به نام Treponema pallidum ایجاد می شود. این نوع بیماری به عنوان یک بیماری مقاربتی شناخته می شود که از طریق رابطه مقعدی یا دهانی منتقل می شود و در دوران بارداری از مادر به جنین منتقل می شود.

آزمایش سیفلیس چیست؟

برای تشخیص ابتلا به بیماری سیفلیس ( یک بیماری مقاربتی عفونی است ) صورت می گیرد. انجام این آزمایش بسیار مهم است زیرا در صورتی که درمان نشود می تواند به مغز و قلب نفوز کرده و آسیب های جدی به سیستم عصبی بدن وارد کند.

این بیماری در مراحل اولیه ممکن است تنها با یک زخم کوچک شروع شود که اغلب بدون درد است و خیلی‌ها آن را نادیده می‌گیرند. اما اگر درمان نشود، به ‌مرور وارد مراحل پیشرفته ‌تر می‌شود و می‌تواند به قلب، مغز و دیگر اندام‌های حیاتی بدن آسیب جدی وارد کند.

بیشتر افراد تصور می‌کنند فقط داشتن رابطه جنسی پرخطر آن‌ها را در معرض سیفلیس و تبخال تناسلی و … قرار می‌دهد، اما واقعیت پیچیده‌ تر است. این بیماری حتی در روابط طولانی‌ مدت و متعهدانه هم می‌تواند بدون اطلاع منتقل شود. به همین دلیل آگاهی و آزمایش دوره‌ای بسیار مهم است. سیفلیس اگر به‌ موقع تشخیص داده شود، به‌ راحتی درمان می‌شود، اما در صورت بی‌توجهی می‌تواند عواقب سنگینی به ‌جا بگذارد.

به دلایل زیر باید آزمایش سفلیس انجام شود:

آزمایش سیفلیس برای چه کسانی ضروری است؟

گاهی اوقات سیفلیس بدون هیچ علامت ظاهری وارد بدن می‌شود و فرد حتی متوجه حضور آن هم نمی‌شود. به همین دلیل متخصصان توصیه می‌کنند در صورت داشتن رابطه جنسی محافظت ‌نشده، به ‌ویژه با فردی که وضعیت سلامت جنسی‌اش مشخص نیست، حتماً آزمایش سیفلیس انجام شود. حتی اگر علائمی ندارید، ممکن است ناقل باشید و ناخواسته دیگران را در معرض خطر قرار دهید.

افرادی که باردار هستند، دچار HIV هستند یا شرکای جنسی متعدد دارند نیز باید حتماً test vdrl را در برنامه بررسی‌های سلامت خود قرار دهند. همچنین اگر زخم یا علائم غیرعادی در ناحیه تناسلی مشاهده کردید، باید بدون تأخیر به پزشک مراجعه و آزمایش بدهید. تشخیص زودهنگام، هم درمان را آسان‌تر می‌کند و هم از عوارض طولانی‌ مدت جلوگیری می‌نماید.

به نقل از  who.int آزمایش‌های سرولوژیکی همچنان مهم‌ترین روش برای تشخیص سیفلیس به شمار می‌آیند. هر دو نوع آزمایش غیر اختصاصی و اختصاصی برای تشخیص دقیق و تعیین مرحله بیماری لازم هستند.

آزمایش سفلیس چگونه انجام میشود؟

جدول مقایسه آزمایش VDRL و آزمایش RPR

تست  RPR، سیفلیس

تست  RPR خود باکتری سیفلیس را شناسایی نمی کند و جزو آزمایش های غیر ترپونمال به شمار می رود. این تست به بررسی آنتی بادی هایی که بدن در واکنش به آسیب های ناشی از عفونت تولید می کند مانند کاردرولیپین می پردازد. نتیجه آزمایش در یک تیتر که نشان دهنده واکنش بدن می باشد مانند 1:8 نشان داده می شود.

به نقل از who:

Identifying asymptomatic infection through laboratory or rapid tests and providing adequate treatment of positive cases will prevent further transmission and complications, as well as adverse pregnancy outcomes, including congenital syphilis. If untreated, it can cause serious health issues.

شناسایی عفونت بدون علامت از طریق آزمایش‌های آزمایشگاهی یا سریع و ارائه درمان مناسب برای موارد مثبت، از انتقال بیشتر و عوارض جلوگیری می‌کند، و همچنین از نتایج نامطلوب بارداری، از جمله سیفلیس مادرزادی. اگر درمان نشود، می‌تواند مشکلات جدی سلامتی ایجاد کند.

آزمایش vdrl چگونه انجام می شود؟

آزمایش سیفلیس معمولاً با نمونه‌گیری خون انجام می‌شود تا وجود آنتی‌بادی‌های خاص علیه باکتری «ترپونما پالیدوم» که عامل بیماری سیفلیس است، بررسی می شود. ابتدا پزشک یا تکنسین آزمایشگاه از شما خون می‌گیرد و سپس نمونه برای انجام تست‌های مختلفی مانند VDRL، RPR یا تست‌های اختصاصی‌تر مانند FTA-ABS به آزمایشگاه فرستاده می‌شود. این آزمایش‌ها کمک می‌کنند تا تشخیص داده شود آیا فرد به سیفلیس مبتلا شده یا خیر، و در چه مرحله‌ای از بیماری قرار دارد. برخی مواقع، برای تایید نهایی، آزمایش‌های تکمیلی نیز انجام می‌شود.

انواع آزمایش سیفلیس 

آزمایش vdrl برای تشخیص عفونت باکتری عامل بیماری انجام می‌شود و شامل روش‌های مختلفی است که با شناسایی آنتی‌بادی‌های خاص در خون بیمار، وجود بیماری را مشخص می‌کنند. این آزمایش‌ها به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند که هر کدام ویژگی‌ها و کاربردهای خاص خود را دارند. انجام این آزمایش‌ها به پزشک کمک می‌کند تا بیماری را در مراحل مختلف تشخیص دهد و درمان مناسب را تجویز کند. در نهایت، انتخاب روش آزمایش به شرایط بیمار و میزان دقت مورد نیاز بستگی دارد.

مقایسه جامع انواع تست های سیفلیس

آزمایش غیرترپونمال (Non-treponemal tests)

1. این آزمایش‌ها مانند RPR و VDRL برای بررسی آنتی‌بادی‌هایی انجام می‌شوند که بدن در پاسخ به آسیب ناشی از باکتری سیفلیس، تولید می‌کند. این تست‌ها سریع، ارزان و مناسب برای غربالگری اولیه هستند. اما چون ممکن است نتایج مثبت کاذب داشته باشند، در صورت مثبت بودن، حتماً باید با تست‌های دقیق‌تری تأیید شوند.

2. آزمایش ترپونمال (Treponemal tests)
   

   در این نوع تست‌ها، مانند FTA-ABS یا TPPA، مستقیماً آنتی‌بادی‌هایی بررسی می‌شوند که بدن در واکنش به خود باکتری Treponema pallidum ساخته است. این تست‌ها، معمولاً پس از آزمایش‌های غیرترپونمال و برای تأیید تشخیص انجام می‌شوند. دقت بالاتری دارند و حتی سال‌ها پس از درمان هم ممکن است مثبت باقی بمانند، چون آنتی ‌بادی‌ها در بدن باقی می‌مانند.

3. تست PCR برای سیفلیس
   

   آزمایش PCR یکی از روش‌های دقیق ‌تر و جدید تر برای تشخیص مستقیم DNA باکتری سیفلیس، در نمونه‌های بالینی است. این تست به‌ خصوص برای افرادی که در مراحل اولیه بیماری هستند یا زخم فعال دارند، کاربرد دارد. دقت آن بسیار بالاست، اما در همه آزمایشگاه‌ها در دسترس نیست و هزینه‌ اش نسبت به روش‌های سنتی بیشتر است.

خواندن جواب آزمایش  vdrl

خواندن جواب آزمایش سیفلس و خواندن جواب آزمایش vdrl توسط پزشک امکان پذیر است در صورتی که در خون فرد انتی باکتری هایی علیه بیماری سیفلیس وجود داشته باشد نتیجه تست مثبت می شود و احتمال به بیماری وجود دارد، ولی در برخی از موارد هم نتیجه تست کاذب است.  پس پزشکان برای اینکه از نتیجه اطمینان حاصل کنند درخواست می کنند آزمایش های اختصاصی مانند TPHA  یا FTA-ABS را انجام دهید.

اگر جواب منفی باشد، معمولاً نشون می ‌دهد که فرد به سیفلیس مبتلا نیست. البته اگر تازه در معرض بیماری قرار گرفته باشد (مثلاً کمتر از ۳ هفته)، ممکنه جواب منفی کاذب باشد. در این شرایط پزشک ممکنه چند هفته بعد تکرار آزمایش رو پیشنهاد بدهد.

در برخی موارد، جواب مشکوک یا مبهم گزارش می‌شود. این حالت معمولاً زمانی رخ می‌دهد که نتیجه بین مثبت و منفی، قرار بگیرد یا آنتی ‌بادی‌ها خیلی کم باشند. در این مواقع، معمولاً پزشک آزمایش‌های تکمیلی مثل تست ترپونمال یا PCR رو تجویز می‌کند. به‌همین دلیل، تفسیر آزمایش سفلیس باید حتماً توسط پزشک انجام بشود، نه به ‌تنهایی توسط بیمار.

اگر جواب VDRL مثبت باشد چه اتفاقی می‌افتد؟

اگر نتیجه آزمایش سیفلیس مثبت شد، اولین قدم این است که نترسید و با آرامش به پزشک مراجعه کنید. سیفلیس در مراحل اولیه به ‌خوبی با آنتی‌بیوتیک، معمولاً پنی‌سیلین، درمان می‌شود. درمان به‌ موقع، نه‌ تنها از پیشرفت بیماری جلوگیری می‌کند، بلکه احتمال انتقال به دیگران را هم به صفر می‌رساند. پس تأخیر در مراجعه می‌تواند عواقب جدی به‌همراه داشته باشد.

در کنار شروع درمان، باید شریک جنسی ‌تان را هم در جریان بگذارید تا او نیز آزمایش بدهد و در صورت نیاز، درمان شود. همچنین در طول درمان، از هرگونه تماس جنسی خودداری کنید تا بیماری به دیگران منتقل نشود. پیگیری درمان تا پایان و انجام مجدد آزمایش طبق نظر پزشک ضروری است، چون اطمینان از بهبودی کامل نیاز به بررسی پیوسته دارد.

هزینه آزمایش  VDRL

هزینه آزمایش سیفلیس به موقعیت جغرافیایی آزمایشگاه، تعرفه، سوابق، نوع تست (غربالگری یا تخصصی)، نوع مرکز (خصوصی یا دولتی)، پوشش بیمه و…بستگی دارد که هزینه انجام آن در آزمایشگاه های مختلف می تواند از 44 هزار تومان تا 300 هزار متفاوت می باشد. برخی از آزمایشگاه هزینه کمتر تا 15 هزار تومن را برای انجام این آزمایش در نظر می گیرند. در صورتی که آزمایش در خون (VDRL) همراه با خدمات دیگر یا در پکیج باشد (مثل غربالگری بارداری)، هزینه نهایی بالاتر خواهد بود.

هزینه آزمایش vdrl در ایران بسته به  در مراکز دولتی یا آزمایشگاه‌های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی، هزینه‌ها معمولاً پایین‌تر است و گاهی با دفترچه بیمه رایگان یا با تعرفه دولتی محاسبه می‌شود.

نتیجه گیری نهایی

آزمایش سیفلیس یکی از مهم‌ترین گام‌ها برای حفظ سلامت جنسی و عمومی است. برای جلوگیری از بیماری های مقاربتی که سیفلیس یکی از آنهاست، تشخیص به ‌موقع و دقیق این بیماری می‌تواند از عوارض جدی جلوگیری کند و زندگی شما و اطرافیانتان را نجات دهد. بنابراین، اگر در معرض خطر هستید یا علائمی مشاهده کردید، تعلل نکنید و هر چه زودتر آزمایش دهید.

یادمان باشد که سیفلیس بیماری درمان‌ پذیری است، اما تنها با همکاری بیمار و پزشک ممکن است به طور کامل کنترل شود. اطلاع ‌رسانی، انجام آزمایش دوره‌ای و رعایت نکات بهداشتی کلیدهای موفقیت در پیشگیری و درمان این بیماری هستند. مراقبت از خود، احترام به سلامت دیگران است.

سوالات متداول درباره آزمایش سیفلیس

1. آزمایش سیفلیس چگونه انجام می‌شود؟
آزمایش vdrl معمولاً با نمونه خون انجام می‌شود که برای شناسایی آنتی‌بادی‌های بدن نسبت به باکتری سیفلیس آزمایش می‌شود. در برخی موارد، اگر زخم فعال وجود داشته باشد، نمونه ‌برداری از آن هم صورت می‌گیرد. آزمایش خون ساده، سریع و کم‌ درد است و در آزمایشگاه‌های معتبر انجام می‌شود.

2. آیا آزمایش سیفلیس دردناک است؟
آزمایش سیفلیس عموماً شامل گرفتن یک نمونه خون کوچک است که مانند هر آزمایش خون معمولی، ممکن است کمی احساس نیش ‌گون یا فشار ایجاد کند. این مرحله بسیار کوتاه است و درد یا ناراحتی خاصی به همراه ندارد. نمونه‌ برداری از زخم هم در صورت وجود، به سرعت و با حداقل ناراحتی انجام می‌شود.

3. چه زمانی بعد از احتمال ابتلا باید آزمایش داد؟
بعد از قرار گرفتن در معرض خطر ابتلا به سیفلیس، بهتر است حدود ۳ هفته صبر کنید تا بدن فرصت تولید آنتی‌بادی‌ها را داشته باشد. آزمایش قبل از این زمان ممکن است نتیجه منفی کاذب داشته باشد. در صورت نیاز، پزشک آزمایش را در زمان مناسب تکرار خواهد کرد تا تشخیص دقیق شود.

4. آیا نتیجه منفی آزمایش به‌معنای نبود بیماری است؟
نتیجه منفی معمولاً نشان می‌دهد که فرد به سیفلیس مبتلا نیست، اما اگر در دوره پنجره قرار داشته باشید (زمانی که عفونت تازه وارد بدن شده و آنتی‌بادی هنوز تولید نشده)، ممکن است نتیجه منفی کاذب باشد. بنابراین اگر در معرض خطر بودید، آزمایش باید بعداً تکرار شود.

5. آیا سیفلیس بدون رابطه پرخطر هم منتقل می‌شود؟
 هر فردی که رابطه جنسی فعال دارد، حتی در روابط متعهدانه، ممکن است در معرض خطر سیفلیس باشد. علاوه بر این، زنان باردار، افراد مبتلا به HIV و کسانی که علائم مشکوک دارند، باید حتماً آزمایش سیفلیس بدهند. آزمایش دوره‌ای و پیشگیری، بهترین راه حفظ سلامت است.

6. آیا انجام آزمایش VDRL نیاز به ناشتایی دارد؟
خیر، نیازی به ناشتایی نیست.

7. چقدر طول می ‌کشد تا جواب آزمایش VDRL آماده شود؟
معمولاً بین چند ساعت تا ۱ روز کاری.

8. آیا امکان خطای آزمایش VDRL وجود دارد؟
بله، احتمال نتایج کاذب مثبت یا منفی وجود دارد.

9. آزمایش VDRL برای ازدواج اجباری است؟
بله، آزمایش vdrl ازدواج در ایران جزو آزمایش‌های قبل از ازدواج است.

10. آیا امکان انجام آزمایش VDRL در منزل وجود دارد؟
بله، برخی آزمایشگاه‌ها خدمات نمونه‌ گیری در منزل ارائه می‌دهند.

11. تفاوت آزمایش VDRL با RPR چیست؟
هر دو غیرترپونمال هستند؛ RPR کمی ساده ‌تر و سریع ‌تر است.

12. اگر جواب VDRL مثبت شود ولی فرد علامتی نداشته باشد چه باید کرد؟
باید با تست ترپونمال تأییدی بررسی شود و نظر پزشک گرفته شود.

13. آیا بیمه هزینه آزمایش VDRL را پوشش می‌دهد؟
در بیشتر بیمه ‌های پایه و تکمیلی بله، اما میزان پوشش بسته به بیمه متفاوت است.

14. آیا آزمایش VDRL در بارداری برای همه زنان ضروری است؟
بله، بخشی از غربالگری استاندارد دوران بارداری است.

15. هزینه آزمایش VDRL در ایران چقدر است؟
بسته به آزمایشگاه و شهر، حدود ۴۰ تا ۳۰۰ هزار تومان.

منبع:

who.int